ABD ve Rusya’dan üst düzey temsilcilerin, Ukrayna savaşı öncesinde Almanya’ya enerji taşıyan Nord Stream boru hatlarına ABD’li bir yatırımcı dahil edilmesi ve gaz sevkiyatının yeniden başlaması üzerine görüşmeler yaptığı bildirildi.
Reuters’ın ulaştığı ve sürece vakıf beş kaynağa göre, müzakerelerde ABD Özel Temsilcisi Jared Kushner ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yakın çalışma arkadaşlarından Kirill Dmitriev aktif rol aldı. Yetkililerin son haftalarda Moskova ve New York’ta gerçekleştirdiği toplantılarda Nord Stream dosyasının ana gündem maddelerinden biri olduğu belirtiliyor.
ABD’li Yatırımcı Ortaklığı Masada
Görüşmelerin merkezinde, Nord Stream boru hattı yapısına bir ABD’li yatırımcının dahil edilmesi fikri bulunuyor. Bu plan hayata geçerse, çatışmaların sona ermesinin ardından Avrupa’ya akacak Rus gazından ABD’li yatırımcıların finansal getiri sağlaması hedefleniyor.
Beyaz Saray kanadından yapılan açıklamada, her türlü potansiyel anlaşmanın Rusya ile ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu ve Hazine Bakanlığı arasında müzakere edilmesi gerektiği, bu sürecin Amerikan şirketlerine ve vergi mükelleflerine yarar sağlamasının şart olduğu vurgulandı. Ancak bir yetkili, son günlerde Nord Stream özelinde bir görüşme gerçekleşmediğini ekledi. Öte yandan Dmitriev’in, geçtiğimiz ay ABD Enerji ve Hazine Bakanlığı yetkilileriyle enerji odaklı girişimleri değerlendirdiği biliniyor.
Mevcut Hissedar Yapısı ve Engeller
Nord Stream boru hatlarını kontrol eden mevcut yapıdaki hisse dağılımı, projenin geleceği açısından büyük önem taşıyor. Ortaklık tablosu şu şekildedir:
| Hissedar | Pay Oranı (%) |
|---|---|
| Gazprom (Rusya) | 51 |
| Alman Şirketleri | 31 |
| Fransız ve Hollandalı Şirketler | 18 |
Anlaşmanın orta vadede gerçekleşme ihtimali, mevcut siyasi ve hukuki engeller nedeniyle düşük görülüyor. Nord Stream hatları hem ABD hem de Avrupa Birliği’nin yaptırım listesinde bulunuyor. Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığı Sözcüsü, Rus gazına karşı alternatif kaynaklara yöneldiklerini ve hatların yeniden açılmasının hükümet onayına tabi olduğunu, böyle bir taleplerinin bulunmadığını ifade etti.
Yaptırımlar ve Siyasi Süreç
- Nord Stream hatları Eylül 2022’de meydana gelen patlamalar sonucu ağır hasar almıştı.
- Şubat 2022 öncesi Almanya gaz ihtiyacının %50’den fazlasını bu hatlardan karşılıyordu.
- Donald Trump yaptırımları gevşetme yetkisine sahip olsa da Kongre’deki güç dengeleri bu süreci zorlaştırabilir.
Lukoil Varlıkları ve Diğer Görüşmeler
Jared Kushner ve Kirill Dmitriev arasındaki temasların sadece boru hatlarıyla sınırlı kalmadığı iddia ediliyor. Rus enerji şirketi Lukoil’in Avrupa ve farklı bölgelerdeki rafineri ve istasyonlarının satışı da gündemde. Hazırlanan plana göre; ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yatırımcıların oluşturacağı bir konsorsiyum bu varlıkları satın alabilir. Karşılığında ise ABD makamlarının yaptırımları kaldırması öngörülüyor. Beyaz Saray’dan bir yetkili, Steve Witkoff ismini de sürece dahil etti.
