Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, ağın 2030’a kadar geçirebileceği teknik dönüşüme ilişkin uzun vadeli planlarını paylaştı. Buterin’in ortaya koyduğu yaklaşım, Ethereum’un mevcut çalışma modelini önemli ölçüde değiştirerek daha gelişmiş kriptografik yöntemlerin kullanıldığı bir altyapıya geçmesini öngörüyor.
Doğrulama Sistemi Değişebilir
Buterin, Ethereum’un mevcut çalışma şeklini Bitcoin’in ilk dönemlerindeki modele benzetiyor. Bu yapıda ağdaki katılımcılar blokları indiriyor, kontrol ediyor ve işlemleri yeniden gerçekleştirerek sonuçların doğruluğunu teyit ediyor. Ethereum da büyük ölçüde bu yöntemi kullanmaya devam ediyor.
2030’a doğru ise doğrulama sürecinde PeerDAS ve SNARK teknolojilerinin daha fazla kullanılması planlanıyor. PeerDAS, katılımcıların verilerin tamamını indirmek yerine belirli örnekleri kontrol ederek gerekli verilerin ağda mevcut olduğunu doğrulamasına olanak tanıyor.
SNARK’lar ise bütün hesaplamaların her katılımcı tarafından yeniden gerçekleştirilmesi yerine sonuçların kriptografik kanıtlarla doğrulanmasını mümkün hale getiriyor. Böylece ağ büyürken doğrulama için gereken işlem yükünün azaltılması amaçlanıyor.
Birden Fazla Katılımcı
Ethereum’un konsensüs mekanizmasında da yeni adımlar gündemde. Ağ daha önce iş kanıtından (Proof of Work) hisse kanıtına (Proof of Stake) geçmişti. Bundan sonraki aşamada mevcut sistemin daha verimli hale getirilmesi ve blok oluşturma sürecinin tek bir taraf yerine birden fazla katılımcı arasında paylaşılması değerlendiriliyor.
Buterin bu dönüşüm kapsamında FOCIL, EIP-8288 ve Lean konsensüsü gibi çalışmaların yanı sıra otomatik biçimsel doğrulama ve mempool yapısında yapılabilecek değişikliklere de dikkat çekti.
Ethereum Daha Fazla Veriyi Nasıl İşleyecek?
Yol haritasının önemli başlıklarından biri durum yönetimi olarak öne çıkıyor. Ethereum büyüdükçe ağın saklaması ve erişilebilir tutması gereken bilgi miktarı da artıyor. Buterin’in yaklaşımı, her katılımcının bütün verileri aynı şekilde işlemesini zorunlu kılmadan daha büyük miktarda bilginin yönetilebilmesini amaçlıyor.
Bu değişim uygulama geliştiricilerinin çalışma biçimini de etkileyebilir. Büyük hesaplamaların tek bir işlem içerisinde gerçekleştirilmesi yerine daha küçük parçalara ayrılması ve farklı aşamalarda işlenmesi mümkün olabilir.
Bu modelde hesaplamaların bir bölümü farklı noktalarda gerçekleştirilebilirken gerekli sonuçlar doğrudan blokzincire kaydedilebilir. Böylece Ethereum’un üzerindeki işlem yükü azaltılırken ağ kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Merkeziyetsizlik Ölçeklenmeye Yardımcı Olabilir
Buterin’in yaklaşımında merkeziyetsizliğe yalnızca güvenlik açısından bakılmıyor. Hesaplama ve veri işleme görevlerinin farklı katılımcılar arasında dağıtılması, ağın kapasitesini artırmanın yollarından biri olarak değerlendiriliyor.
Buterin bu yaklaşımı Ethereum’un “yalnızca dayanıklılık için değil, ölçeği artırmak için de merkeziyetsizleşmesi” şeklinde ifade etti. Böylece dağıtık yapı, ağı tek bir noktaya bağımlı olmaktan korumanın yanı sıra daha fazla veri ve hesaplamanın işlenmesine de katkı sağlayabilir.
Hegota Son Normal Güncelleme Olabilir
Buterin, önümüzdeki yıl için planlanan Hegota’nın Ethereum’un mevcut yöntemlerle gerçekleştirilen son “normal” ağ güncellemesi olmasını bekliyor. Hegota sonrasında birden fazla kriptografik kanıtı tek bir kanıt altında birleştirebilen STARK teknolojisinin kullanımı yol haritasının önemli parçalarından biri olacak. Bu yöntem birden fazla kriptografik kanıtın daha küçük ve verimli bir kanıt içerisinde birleştirilmesini mümkün hale getiriyor.
Planlarda ayrıca otomatik biçimsel doğrulama, daha verimli konsensüs mekanizmaları ve kuantum bilgisayarların oluşturabileceği risklere karşı dayanıklı kriptografik sistemler bulunuyor. Bu teknolojiler Ethereum’un daha uzun vadeli teknik gelişiminin temel parçaları arasında yer alıyor.
Ethereum’da Son Durum
Ethereum geçen hafta 200 günlük hareketli ortalamasının üzerine çıktı ancak analist Daan Crypto Trades’in önemli bir seviye olarak gösterdiği 2 bin 800 dolar civarını aşamadı. ETH haberin yazıldığı sırada yaklaşık 2 bin 670 dolardan işlem görüyor. Varlık son 24 saatte yüzde 0,2, son bir haftada ise yaklaşık yüzde 3,8 değer kaybetti.
Daha geniş zaman aralığında Ethereum son 14 günde yaklaşık yüzde 5, son 30 günde yüzde 8 yükseldi. Buna karşın fiyat bir yıl önceki seviyesinin yaklaşık yüzde 34, 4 bin 950 dolar civarındaki tarihi zirvesinin ise yüzde 47 altında bulunuyor.
Hegota Sonrası Ethereum: Vitalik Buterin 2030 Yol Haritasını Açıkladı yazısı ilk önce CryptoPotato üzerinde ortaya çıktı.
