Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’daki gerginliği dindirmeyi ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı tekrar ticari trafiğe açmayı hedefleyen İran menşeli öneriyi kabul etmediğini duyurdu.
Yedi Günlük Takvim ve Müzakere Süreci
İran tarafı, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu vesilesiyle hazırladığı planı Katarlı arabulucular kanalıyla ABD yönetimine ulaştırmıştı. Söz konusu taslakta, uzlaşma sağlanması durumunda bölgedeki çatışmaların durdurulması ve boğazın sadece bir hafta içerisinde yeniden işlevsel hale getirilmesi öngörülüyordu.
Beyaz Saray’da basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump, “Tekliflerini reddediyorum. Anlaşmalarını reddettim” diyerek tavrını net bir şekilde ortaya koydu. İran’ın geçit yollarını hızla açmak adına bir mutabakat arayışında olduğunu savunan Trump, prensipte bir anlaşmaya kapalı olmadığını ancak sunulan şartların kabul edilebilir seviyede bulunmadığını ifade etti.
Diplomatik Girişimler ve Şartlar
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, önerinin onaylanması durumunda yedi günlük bir geri sayımın başlayacağını dile getirmişti. Arakçi’ye göre bu adım, tarafların üzerinde uzlaşacağı daha kapsamlı konular için bir başlangıç noktası olacaktı. Sürecin temel detayları şu şekildedir:
- Önerilen plan Katar üzerinden ABD’ye iletildi.
- İran, 7 günlük bir uygulama takvimi sundu.
- Anlaşma sağlanması durumunda bölgesel çatışmalara ara verilmesi hedefleniyordu.
| Konu | İran’ın Teklifi | ABD’nin Yaklaşımı |
|---|---|---|
| Hürmüz Boğazı | 7 günde açılma taahhüdü | Şartlar yetersiz görüldü |
| Çatışmalar | Bölgesel ara verilmesi | Öneri reddedildi |
| Müzakere | Geniş kapsamlı diyalog | Mevcut taslağa hayır |
Nükleer Dosya ve Güven Sorunu
Olası müzakerelerin nükleer programı da içerebileceği konuşulurken, Tahranlı üst düzey bir yetkili, uranyum zenginleştirme hakları veya zenginleştirilmiş yakıtın yurt dışına gönderilmesi konusunda taviz vermeyeceklerini açıkladı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Washington yönetimine güvenmediklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Amerikan tarafına güvenimiz yok ve hangi temelde bir anlaşmaya varılabileceğini bilmiyoruz.”
Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasından İran’ın sorumlu tutulmasını eleştirerek, mevcut durumun İran’ın önündeki yolların kesilmesine verilen doğal bir tepki olduğunu savundu. Cumhurbaşkanı, savaşın diplomatik yollarla sonlanması halinde boğazın ticari gemilere açılabileceğini de sözlerine ekledi.
