ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng arasında New York’ta gerçekleşen üst düzey temaslarda, yapay zeka kaynaklı ulusal güvenlik risklerini yönetmek adına yeni bir bildirim mekanizması kurulması teklif edildi. Washington yönetiminin sunduğu bu önerinin, Donald Trump ve Xi Jinping’in bu hafta gerçekleştireceği kritik zirvede liderlerin onayına sunulması bekleniyor.
Yapay Zeka Olayları İçin Şeffaflık Dönemi
Görüşmelerin tamamlanmasının ardından açıklamalarda bulunan Scott Bessent, iki süper güç arasında yapay zeka eksenli yeni bir diyalog kanalı açılmasının değerlendirildiğini belirtti. Planlanan sistem, özellikle ulusal güvenlik sınırlarını etkileyen yapay zeka olaylarında tarafların birbirini bilgilendirmesini ve ortak tehditlere karşı şeffaf bir iletişim yürütmesini hedefliyor.
Küresel yapay zeka yarışının zirvesindeki iki ülke arasındaki sınır ötesi hareketliliğin daha açık bir hale getirilmesinin önemine değinen Bessent, bu mekanizmanın kritik bir rol üstleneceğini vurguladı. Trump ve Xi, yapay zeka alanındaki istişareleri ilk olarak geçtiğimiz Mayıs ayında Pekin’de konuşmuş olsa da süreç henüz resmi bir statü kazanmamıştı.
Çip Kısıtlamaları Gündem Dışı Kaldı
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, görüşmelerin kapsamına dair yaptığı açıklamada, ileri teknoloji yapay zeka çipleri ve yarı iletken üretim araçlarına uygulanan ihracat kısıtlamalarının bu yeni mekanizmanın bir parçası olmadığını dile getirdi. Greer, pazar günü yapılan temasların önümüzdeki perşembe ve cuma günleri Washington’da bir araya gelecek olan Trump ve Xi zirvesi için temel hazırlık niteliği taşıdığını ifade etti.
Ticaret ve Tarifelerde Yeni Adımlar
Toplantıların bir diğer önemli maddesi ise Mayıs ayında prensipte anlaşılan “Board of Trade” sürecinin hayata geçirilmesiydi. Bu süreçle birlikte stratejik kategoride yer almayan ürünlerde gümrük vergisi indirimleri yapılması planlanıyor. Henüz kesin bir liste paylaşılmasa da Jamieson Greer, Çin’den gelen düşük teknolojili tüketim ürünleri ile ABD’den ihraç edilen enerji, tıbbi cihaz ve tarım ürünlerinin öncelikli olabileceğine dikkat çekti.
Görüşülen Konuların Mevcut Durumu
| Müzakere Konusu | Son Gelişme ve Durum |
|---|---|
| Yapay Zeka Güvenliği | Ulusal güvenlik riskleri için yeni bildirim hattı önerildi. |
| Çip İhracat Kontrolleri | Görüşmelerin dışında bırakıldı, kısıtlamalar sürüyor. |
| Tarife İndirimleri | Board of Trade mekanizması işler hale getiriliyor. |
| Tarım ve Havacılık | 17 milyar dolarlık alım ve Boeing siparişi çözümsüz kaldı. |
Çözüm Bekleyen Kronik Meseleler
Mayıs ayındaki Pekin zirvesinden bu yana süregelen bazı ticari taahhütlerde ise henüz somut bir ilerleme kaydedilemedi. Çin’in ABD’den yıllık tarım ürünü ithalatını 17 milyar dolar artırma sözü ve 200’den fazla Boeing uçağının alımıyla ilgili süreçler belirsizliğini koruyor. Öte yandan kritik minerallerin ABD şirketlerine tedariki konusunda da bir açılım sağlanamadı.
- He Lifeng, Washington’daki zirveye geniş bir Çinli iş heyetiyle katılacak.
- Xinhua ajansı, görüşmelerin açık, derinlemesine ve yapıcı geçtiğini duyurdu.
- Yapay zeka diyaloğu doğrudan ulusal güvenlik risklerini kapsayacak.
